{"id":1275,"date":"2015-02-04T23:38:21","date_gmt":"2015-02-04T22:38:21","guid":{"rendered":"http:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=1275"},"modified":"2026-01-01T21:39:30","modified_gmt":"2026-01-01T20:39:30","slug":"na-krance-nieba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=1275","title":{"rendered":"Na kra\u0144ce nieba"},"content":{"rendered":"

\"KarpatyOtrzyma\u0142em wreszcie d\u0142ugo oczekiwan\u0105 przesy\u0142k\u0119 z albumem fotografii Jacka Wnuka (cho\u0107 ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c pod koniec grudnia 2014 r. nak\u0142adem kro\u015bnie\u0144skiego Wydawnictwa Ruthenus). Przesun\u0105\u0142em kciukiem po zewn\u0119trznym grzbiecie i przebieg\u0142em szybko wzrokiem ponad 140 bia\u0142o-czarnych fotografii. Od wydania albumu Huculszczyzna<\/em>, autorstwa Krzysztofa Hejke, do kt\u00f3rego Jan Sk\u0142odowski i Jacek Wnuk napisali tekst, a kt\u00f3ry jako pierwsi mogli\u015bmy podziwia\u0107 na spotkaniu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Karpat Wschodnich w Zawadce Rymanowskiej, min\u0119\u0142y cztery lata. Kto spodziewa\u0142 si\u0119 widzianych na licznych wystawach i pokazach slajd\u00f3w, charakterystycznych, barwnych Jackowych fotogram\u00f3w, ten si\u0119 przeliczy\u0142. Autor, z ca\u0142\u0105 premedytacj\u0105, si\u0119gn\u0105\u0142 po technik\u0119 znan\u0105 nam ze \u015bwietnych i niebanalnych artystycznie serii polskich album\u00f3w z okresu mi\u0119dzywojnia. Si\u0119gn\u0105\u0142em tedy i ja na g\u00f3rn\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119 swojej biblioteki i wzi\u0105\u0142em do r\u0119ki, por\u00f3wnywalnej grubo\u015bci, ale za to \u2013 w odr\u00f3\u017cnieniu od kwadratowego formatu Jackowego albumu \u2013 absolutnie klasycznej wielko\u015bci \u201ew\u0119dr\u00f3wk\u0119 z obiektywem od Olzy po Czeremosz\u201d, wydan\u0105 pod tytu\u0142em G\u00f3ry wo\u0142aj\u0105<\/em> w 1939 r. przez Tatrza\u0144skie Towarzystwo Narciarzy w Krakowie (ze wst\u0119pem literackim Rafa\u0142a Malczewskiego). Podobie\u0144stwa narzucaj\u0105 si\u0119 same, ten sam artystyczny klimat, to samo dostrzegalne i nadaj\u0105ce fotografii \u2013 doprawdy \u2013 niesamowity urok ziarno<\/em> na zbli\u017ceniach, no i na niekt\u00f3rych obrazach te same, wschodniokarpackie g\u00f3ry i doliny.<\/p>\n

Te same, ale nie takie same… Bowiem tam mamy zesp\u00f3\u0142 wielu autor\u00f3w, w tym tak znanych jak Jan Bu\u0142hak (wyk\u0142adowca w Zak\u0142adzie Fotografii Artystycznej na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie), Maksymilian Dudryk [Darlewski] (jeden z najlepszych fotograf\u00f3w wschodniokarpackich), Adam Lenkiewicz (prezes Lwowskiego Towarzystwa Fotograficznego), Stanis\u0142aw Mucha (\u017co\u0142nierz IV bat. 2 pp LP podczas walk w Rafaj\u0142owej) czy Roman Puchalski (wybitny fotografik, aresztowany jesieni\u0105 1939 r. w Nadw\u00f3rnej). Tutaj natomiast jest tylko Jacek Wnuk i jego jedyna w swoim rodzaju wra\u017cliwo\u015b\u0107 na pi\u0119kno Karpat Wschodnich i dole oraz niedole ich mieszka\u0144c\u00f3w. Gdy zbli\u017cymy si\u0119 do podn\u00f3\u017ca g\u00f3r i b\u0119dziemy bacznie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 otaczaj\u0105cemu nas \u015bwiatu, pojmiemy szybko, i\u017c nieodzownym i pi\u0119knym elementem jest sadyba ludzka<\/em>. (\u2026) Ukazuj\u0105 si\u0119 naszym oczom przydro\u017cne kapliczki, p\u0142oty chytrze powi\u0105zane, ko\u015bci\u00f3\u0142ki lub cerkiewki wtulone w g\u0105szcza drzew, wsie biegn\u0105ce ramionami wzniesie\u0144, trwaj\u0105ce pod opiek\u0105 jesion\u00f3w, jawor\u00f3w, modrzewi, w Czarnohorze tak\u017ce w cieniu limb<\/em> (s. XIX). Zn\u00f3w przewracam karty dopiero co wydanego albumu i widz\u0119 dok\u0142adnie to o czym 75 lat temu pisa\u0142 Malczewski. Tak, widz\u0119 oczywi\u015bcie to samo, ale jednocze\u015bnie wiem, \u017ce nigdy ju\u017c nie b\u0119dzie ono takie jak dawniej. Mimo wszystko zestawienie nazwiska Wnuka obok wy\u017cej wymienionych luminarzy polskiej fotografii uwa\u017cam za jak najbardziej usprawiedliwione.<\/p>\n

Nie da si\u0119 przecie\u017c zatrzyma\u0107 czasu. Mo\u017cna jedynie \u2013 na albumowej fotografii w\u0142a\u015bnie \u2013 zatrzyma\u0107 chwil\u0119, kt\u00f3rej za moment ju\u017c nie b\u0119dzie. Nas nie b\u0119dzie\u2026 Tak jak ju\u017c nie ma Romana Kum\u0142yka z Werchowyny (stara nazwa: \u017babie), wirtuoza multi-instrumentalist\u0119, kt\u00f3rego tu widzimy ze swoim uczniem. \u017byje jeszcze Mychaj\u0142o Tafijczuk z Bukowca (rocznik 1939), jeden z ostatnich mistrz\u00f3w dawnej sztuki budowy huculskich instrument\u00f3w. Ma\u0142a Ania ze strony 34. jest ju\u017c teraz ca\u0142kiem du\u017ca. Kubie na Koszaryszczu \u2013 tak jak i nam wszystkim \u2013 zn\u00f3w przyby\u0142o lat, a broda zrobi\u0142a si\u0119 jeszcze bardziej siwa.<\/p>\n

Nie znajdziemy w albumie oryginalnych huculskich stroj\u00f3w. Zreszt\u0105 specyfika warsztatu fotograficznego Jacka Wnuka w\u0142a\u015bciwie od razu skazuje je na wykluczenie. Wykonuje zdj\u0119cia wtapiaj\u0105c si\u0119 w codzienne \u017cycie. Prac\u0119 z dala od domu, na po\u0142oninie, gdzie daleko do od\u015bwi\u0119tnych stroj\u00f3w pochowanych na szczeg\u00f3ln\u0105 okazj\u0119 i jeszcze dalej do udawania, \u017ce jest dobrze i lekko si\u0119 \u017cyje. Naciska migawk\u0119 aparatu szybko i niejako z zaskoczenia. Je\u015bli kto\u015b pozuje, to raczej tylko dzieci. Uchwycone w czasie \u017cartobliwych wyg\u0142up\u00f3w i na og\u00f3\u0142 patrz\u0105ce bez skr\u0119powania prosto w obiektyw.<\/p>\n

\"Podczas

Podczas prac znakarskich na Taupiszyrce w Gorganach w 2008 r. Jacek Wnuk pierwszy z prawej. Fot. ze zbior\u00f3w Dariusza Dyl\u0105ga<\/p><\/div>\n

O krajowidokach, zwanych czasem przez autora powidokami, zmilcz\u0119. Nie potrafi\u0119 by\u0107 w takiej sytuacji obiektywny. Po prostu mam je wszystkie teraz przed oczami. Wodz\u0119 wzrokiem od jednej grupy g\u00f3rskiej do drugiej, co rusz wracaj\u0105c z powrotem, by napatrze\u0107 si\u0119 do syta i p\u00f3\u017aniej \u2013 czyli teraz w\u0142a\u015bnie \u2013 pod przymkni\u0119tymi powiekami, odtworzy\u0107 \u2013 jak na starej, sepiowej fotografii \u2013 wierzcho\u0142ek za wierzcho\u0142kiem, prze\u0142\u0119cz za prze\u0142\u0119cz\u0105, dolin\u0119 za dolin\u0105. Nie potrafi\u0119 by\u0107 obiektywny tak\u017ce z innego powodu. Ja r\u00f3wnie\u017c bywa\u0142em w tych g\u00f3rach z autorem albumu. Pami\u0119tasz, Jacku, jak odnawiali\u015bmy stare, przedwojenne szlaki w zakarpackich Gorganach i \u015awidowcu? Ten krasny zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca ze Stoh\u00f3w? To chyba jedyny mankament bia\u0142o-czarnej fotografii. Nie mo\u017cna si\u0119 podzieli\u0107 z ogl\u0105daj\u0105cymi album widzianymi przez nas wschodami i zachodami, z kt\u00f3rych ka\u017cdy przebiega\u0142 w innej kolorystyce i wygl\u0105da\u0142 inaczej zza innej kupy kamieni. Albo pokaza\u0107 t\u0119cz\u0119 w jej stubarwnej postaci. A pami\u0119tasz jak nas z\u0142apa\u0142a burza na biwaku przy Jeziorze Tomnackim? Jak odbija\u0142 si\u0119 stukrotnym echem od stromych \u015bcian tomnackiego kot\u0142a odg\u0142os grzmotu i kolejna b\u0142yskawica zalewa\u0142a nasz mizerny namiocik osza\u0142amiaj\u0105cym blaskiem? I jak w ko\u0144cu zala\u0142 nas intensywny deszcz i nie da\u0142 zasn\u0105\u0107 a\u017c do \u015bwitu? A nazajutrz ruszali\u015bmy nieco przemoczeni w stron\u0119 Smotrycza.<\/p>\n

I wreszcie tekst. Paradoksalnie, to on w\u0142a\u015bnie w tych naszych czarno-bia\u0142ych, a wi\u0119c mimo wszystko do\u015b\u0107 minorowych nastrojach, jest zwiastunem nadziei. Pardon, dzieci same w sobie r\u00f3wnie\u017c, w swej niewymuszonej rado\u015bci i prostocie, kieruj\u0105 nas ku przysz\u0142o\u015bci. No i te naturalne u\u015bmiechy, jak u babci ze strony 125. Ten pierwotny rytm przyrody, rytm \u017cycia \u2013 od niemowl\u0119cia po stare lata. W jednym z kr\u00f3tkich tekst\u00f3w \u2013 komentarzy do s\u0105siaduj\u0105cych z nim zdj\u0119\u0107 \u2013 zosta\u0142 \u00f3w odwieczny rytm w\u0142a\u015bciwie odwr\u00f3cony i biegnie wspak. Najpierw chyli si\u0119 nisko, ku ziemi, a potem si\u0119ga wysoko do nieba. Przeczytajmy go sobie razem na g\u0142os: Wiosn\u0119 czu\u0107. Dachy brog\u00f3w chyl\u0105 si\u0119 ku ziemi. Jedynie tyki stercz\u0105 gdzie\u015b wysoko pod chmury. Latem, kiedy to po\u0142oniny zostan\u0105 skoszone, brogi wype\u0142ni\u0105 si\u0119 pachn\u0105cym sianem, podnosz\u0105c daszki wysoko na kra\u0144ce nieba<\/em> (s. 52).<\/p>\n

Dariusz Dyl\u0105g, w Zag\u00f3rzanach, w lutym 2015 r.<\/em><\/p>\n

Karpaty Wschodnie \u2013 Jacek Wnuk
\nRecenzja: Prof. Krzysztof Hejke
\nAutor tekst\u00f3w i fotografii: Jacek Wnuk
\nPublikacja wydana w j\u0119zykach: polskim, ukrai\u0144skim i angielskim
\nWydawca: Wydawnictwo Ruthenus \u2013 Rafa\u0142 Barski
\nFormat, oprawa: 240×225 mm, twarda szyta
\nLiczba stron: 208
\nData wydania: grudzie\u0144 2014
\nISBN: 978-83-7530-251-6
\nCena: 70 z\u0142<\/p>\n

\"Postaw<\/p>\n

Je\u015bli podobaj\u0105 Ci si\u0119 publikowane tutaj tre\u015bci i chcesz wesprze\u0107 moj\u0105 prac\u0119,
mo\u017cesz postawi\u0107 mi wirtualn\u0105 kaw\u0119.
Mn\u00f3stwo serdeczno\u015bci!<\/i><\/b><\/a><\/p>\n

<\/center><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Otrzyma\u0142em wreszcie d\u0142ugo oczekiwan\u0105 przesy\u0142k\u0119 z albumem fotografii Jacka Wnuka (cho\u0107 ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c pod koniec grudnia 2014 r. nak\u0142adem kro\u015bnie\u0144skiego Wydawnictwa Ruthenus). Przesun\u0105\u0142em kciukiem po zewn\u0119trznym grzbiecie i przebieg\u0142em szybko wzrokiem ponad 140 bia\u0142o-czarnych fotografii. Od wydania albumu Huculszczyzna, autorstwa Krzysztofa Hejke, do kt\u00f3rego Jan Sk\u0142odowski i Jacek Wnuk napisali tekst, a kt\u00f3ry jako […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14181,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[33,123],"tags":[32,35],"class_list":["post-1275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-rec","category-wydarzenia","tag-recenzje","tag-ukraina","czr-hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1275"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19843,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1275\/revisions\/19843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}