{"id":13775,"date":"2022-02-07T13:13:35","date_gmt":"2022-02-07T12:13:35","guid":{"rendered":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=13775"},"modified":"2025-11-12T15:22:16","modified_gmt":"2025-11-12T14:22:16","slug":"sladem-oddzialu-partyzanckiego-ak-topor-wilk-ii-w-beskidzie-myslenickim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=13775","title":{"rendered":"\u015aladem oddzia\u0142u partyzanckiego AK “Top\u00f3r-Wilk II” w Beskidzie My\u015blenickim i Limanowskim"},"content":{"rendered":"\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n\n

Z oddzia\u0142em partyzanckim limanowskiego obwodu Armii Krajowej, a nast\u0119pnie 1. psp AK, funkcjonuj\u0105cym pod nazw\u0105 “Top\u00f3r” lub “Wilk II” i stacjonuj\u0105cym w tzw. altanie pod Cietniem, wi\u0105\u017ce si\u0119 do\u015b\u0107 ciekawa historia. Mianowicie, nie by\u0142o wcale rzecz\u0105 rzadk\u0105, \u017ce ci sami \u017co\u0142nierze Armii Krajowej tworzyli r\u00f3\u017cne jednostki w r\u00f3\u017cnych strukturach Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. W dotychczasowej literaturze przedmiotu (patrz np. Dziennik “Stok\u0142osy” 1944<\/em> Zofii Horody\u0144skiej cytowanym poni\u017cej) mo\u017cna przeczyta\u0107 o oddziale “Wilk\u00f3w” czy “Wilk II”, ale w niedawno wydanym przewodniku pod redakcj\u0105 Przemys\u0142awa Bukowca pt. Szlak Armii Krajowej na Ziemi Limanowskiej<\/em>, czy nawet w samym nekrologu kpt. Wiktora Lacha, ps. Wilk<\/em>, dowiadujemy si\u0119 o oddziale “Top\u00f3r”. Z tym, \u017ce w nekrologu czarno na bia\u0142ym stoi, \u017ce Wilk<\/em> by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 “Topora”, a w przewodniku – ju\u017c niekoniecznie, poniewa\u017c z samej tre\u015bci opracowania to nie wynika. Jedynie przy ha\u015ble “Dobra” mo\u017cemy przeczyta\u0107 co nast\u0119puje: Jesieni\u0105 w rejonie miejsco\u0002wo\u015bci operowa\u0142 OP AK \u201eWilk 2\u201d pod dow\u00f3dztwem ppor. Wiktora Lacha \u201eWilka\u201d<\/em> [s. 26]. Bez w\u0105tpienia istnia\u0142 zwyczaj – je\u015bli nie w oficjalnych dokumentach, to w meldunkach patroli i w\u015br\u00f3d samych \u017co\u0142nierzy AK – nazywania oddzia\u0142u od pseudonimu aktualnego dow\u00f3dcy. Zapewne z tego rodzaju ciekaw\u0105 histori\u0105 mamy tutaj do czynienia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Ok\u0142adki cytowanej literatury przedmiotu oraz nekrolog “Wilka” z “Dziennika Polskiego” nr 245, z 15 pa\u017adziernika 1968, s. 2.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zacytujmy najpierw odno\u015bne fragmenty Horody\u0144skiej: <\/p>\n\n\n\n

18 sierpnia<\/strong> Dzi\u015b do dnia oddzia\u0142 \u201cWilk\u00f3w\u201d z Limanowej wezwa\u0142 \u201c\u015amia\u0142ego\u201d na pomoc. Zaatakowali w D\u0105biu Niemc\u00f3w p\u0119dz\u0105cych sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t sztuk byd\u0142a ze wschodu. \u201c\u015amia\u0142y\u201d pod\u0105\u017cy\u0142 szybko. Krowy, przestraszone natarciem, zacz\u0119\u0142y gna\u0107 przed siebie. \u015amia\u0142y<\/em> wydzieli\u0142 jedn\u0105 sekcj\u0119 do p\u0119dzenia stada, a dwie do os\u0142ony; r\u00f3wnocze\u015bnie wywi\u0105za\u0142 si\u0119 ogie\u0144 mi\u0119dzy naszymi rkm\u2013ami a Niemcami, kt\u00f3rzy zaj\u0119li stanowisko nad rzek\u0105. Ostatecznie zdobyto motocykl, raniono dw\u00f3ch Niemc\u00f3w, byd\u0142o odebrano. Po robocie zatrzyma\u0142 si\u0119 \u201c\u015amia\u0142y\u201d pod lasem na zbi\u00f3rk\u0119. Ch\u0142opcy schodzili si\u0119 powoli z ob\u0142awy, nadszed\u0142 Pirat<\/em>, Hardy<\/em>, a z nimi [jeszcze] jeden, tylko w koszuli. Do niego zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 \u015amia\u0142y<\/em>: \u2014 Id\u017a i powiedz tamtym, by zaraz przyszli. A on nic. \u015amia\u0142y<\/em> powtarza drugi raz i trzeci, a \u017co\u0142nierz stoi. \u2014 C\u00f3\u017c to, nie rozumiesz co m\u00f3wi\u0119? [Wtedy \u017co\u0142nierz] odszed\u0142 nieco, skoczy\u0142 jednym susem za krzaki i mimo, \u017ce nasi zerwali si\u0119, jakim\u015b cudem, cho\u0107 ostrzelany, zbieg\u0142. \u015amia\u0142y<\/em> d\u0142ugo sobie nie m\u00f3g\u0142 tego darowa\u0107. Wzi\u0105\u0142 go za jednego z \u201cWilk\u00f3w\u201d [s. 58].<\/p>\n\n\n\n

18 wrze\u015bnia<\/strong> (…) Od Wi\u015bniowej sz\u0142a ob\u0142awa przez las; mia\u0142a nap\u0119dzi\u0107 partyzant\u00f3w na lini\u0119 go\u015bci\u0144ca w Smykani, gdzie czekali okopani Niemcy. W lesie, w Suchym Potoku, by\u0142 s\u0105decki oddzia\u0142 \u201cWilk\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 wycofa\u0107. S\u0142ysz\u0105c id\u0105c\u0105 ob\u0142aw\u0119 i g\u0119ste serie z broni maszynowej, zacz\u0119li si\u0119 przedziera\u0107 wierchami do najw\u0119\u017cszego przej\u015bcia, w stron\u0119 Skrzydlnej. Go\u015bciniec by\u0142 obstawiony. Zauwa\u017ceni, oddali kilka strza\u0142\u00f3w, po\u0142o\u017cyli dw\u00f3ch z obs\u0142ugi przy ckm\u2013ie i cofn\u0119li si\u0119 w g\u0105szcz. Niemcy otwarli zaraz ogie\u0144 na ca\u0142ego i pod ten ogie\u0144 w\u0142a\u015bnie dosta\u0142a si\u0119 ob\u0142awa id\u0105ca z Wi\u015bniowej; dostali si\u0119 we w\u0142asny ogie\u0144 krzy\u017cowy, kt\u00f3rego efektem by\u0142o trzydziestu zabitych i rannych. Dopiero na um\u00f3wione has\u0142o \u2014 trzy wybuchy granat\u00f3w \u2014 przestali strzela\u0107; nast\u0105pi\u0142o wzajemne rozpoznanie i obrzucanie obelgami. \u201cWilki\u201d tymczasem wycofa\u0142y si\u0119 zgrabnie. Poszczeg\u00f3lne oddzia\u0142y niemieckie po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 na Cietniu pod altan\u0105, schroniskiem \u201cWilk\u00f3w\u201d, wysadzi\u0142y j\u0105 w powietrze, a potem zacz\u0119\u0142y schodzi\u0107 do wsi, do Smykani i strzela\u0107 wszystkich napotkanych. Upici woni\u0105 krwi, rozbestwiali si\u0119 coraz bardziej. Pod lasem zganiali ludzi do stod\u00f3\u0142, strzelali i podpalali. W stodole u Grabowskiego spalono szesnastu ludzi, w tym jedn\u0105 kobiet\u0119 z dwojgiem dzieci na r\u0119kach, inn\u0105 z niemowl\u0119ciem przy piersi. P\u00f3\u017aniej znaleziono tam trzynastoletni\u0105 dziewczynk\u0119 z obci\u0119tym nosem. U Papie\u017ca spalono sze\u015b\u0107 os\u00f3b. Hans Maria schroni\u0142a si\u0119 z dzie\u0107mi do potoku; zobaczyli j\u0105, rzucili granatem; dzieci wysz\u0142y ca\u0142o… Inna, Apolonia Cie\u015blik, zosta\u0142a cudem ocalona: Niemcy sp\u0119dzili ludzi do stodo\u0142y, kazali im u\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na boisku i wystrzelali ich; kobieta dosta\u0142a w chustk\u0119 na g\u0142owie siedem strza\u0142\u00f3w, kt\u00f3re jej samej nawet nie zadrasn\u0119\u0142y. Potem podpalili [stodo\u0142\u0119]. Jeden ze skaza\u0144c\u00f3w, ranny, m\u0142ody ch\u0142opak, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce kobieta rusza si\u0119; ocuci\u0142 j\u0105 i wyprowadzi\u0142. Inny nieletni ch\u0142opiec ukry\u0142 si\u0119 w krzakach; by\u0142 \u015bwiadkiem wymordowania rodzic\u00f3w i rodze\u0144stwa; dosta\u0142 niemal ob\u0142\u0105kania z rozpaczy i trwogi. Najwi\u0119cej wycierpia\u0142y rodziny Kowalskich, Murzyn\u00f3w i Grzyw\u00f3w. Zamordowano we wsi czterdzie\u015bci os\u00f3b, spalono osiemna\u015bcie gospodarstw [s. 89-90].<\/p>\n\n\n\n

A tutaj obszerny cytat z przewodnika:<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie lipca i sierpnia 1944 r. z rozkazu komendanta Obwodu AK Limanowa, kpt. Juliana Krzewickiego \u201eFilipa\u201d w rejonie Tymbark-Szyk utworzono Oddzia\u0142 Partyzancki AK \u201eTop\u00f3r\u201d. Oddzia\u0142 powsta\u0142 z nadwy\u017cek oddzia\u0142\u00f3w ppor. [Jana Stachury] \u201eAdama\u201d, plac\u00f3wek AK w Tymbarku i Dobrej. W sk\u0142ad grupy weszli partyzanci pochodz\u0105cy z r\u00f3\u017c\u0002nych zak\u0105tk\u00f3w okupowanego kraju, ukrywaj\u0105cy si\u0119 na Ziemi Limanowskiej. W ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni do oddzia\u0142u do\u0142\u0105czyli \u201espaleni\u201d konspiratorzy z Tarnowa i okolic Gorlic, kilku uchod\u017ac\u00f3w z Wo\u0142ynia, m\u0142odzie\u017c krakowska zbieg\u0142a przed masowymi aresztowaniami, a nawet obcokrajowcy. Do oddzia\u0142u do\u0142\u0105czy\u0142o kilku policjant\u00f3w \u201egranatowych\u201d z rozbitego posterunku Policji Polskiej w Tymbarku. Dow\u00f3dc\u0105 oddzia\u0142u zosta\u0142 por. Aleksander Marczy\u0144ski \u201eStrzemi\u0119\u201d, a jego zast\u0119pc\u0105 por. Jerzy Wi\u015bniewski \u201eSochacki\u201d. Organizatorem wy\u017cywienia i zabezpieczenia oddzia\u0142u w terenie by\u0142 ppor. Wiktor Lach \u201eWilk\u201d z Wilkowiska. Formacja zosta\u0142a utworzona na potrzeby akcji \u201eBurza\u201d w celu prowadzenia dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych i zbrojnych na zapleczu wroga. W pierwszych tygodniach sierpnia, oddzia\u0142 przeprowadzi\u0142 kilka akcji ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem. Nie uda\u0142o si\u0119 rozbi\u0107 za\u0142ogi bunkra strzeg\u0105cego mostu kolejowego mi\u0119dzy Tymbarkiem i Piekie\u0142kiem. Rozbrojono policjant\u00f3w ukrai\u0144skich w kilku zasadzkach mi\u0119dzy Jod\u0142ownikiem, Skrzydln\u0105 i Szykiem. 18 sierpnia dow\u00f3dca oddzia\u0142u otrzyma\u0142 rozkaz przeniesienia si\u0119 w masyw Cietnia. Miejscem postoju OP \u201eTop\u00f3r\u201d na p\u00f3\u0142nocnowschodnich zboczach g\u00f3ry by\u0142a altana nale\u017c\u0105ca do maj\u0105tku Opactwa OO. Cysters\u00f3w w Szczyrzycu. Drewniane zabudowania by\u0142y miejscem skupu runa le\u015bnego w okresie letnim, sk\u0105d przewo\u017cono je do klasztornego maj\u0105tku lub na folwark w Goduszy. Oddzia\u0142 \u201eTop\u00f3r\u201d rozlokowa\u0142 swoje kwatery na ca\u0142ym masywie Cietnia, obsadzaj\u0105c poszczeg\u00f3lne punkty widokowe czujkami i patrolami. Aprowizacj\u0119 organizowa\u0142 dow\u00f3dca plac\u00f3wki Dobra-Skrzydlna \u201eDw\u00f3r\u201d ppor. \u201eWilk\u201d. \u017bywno\u015b\u0107 by\u0142a transportowana z tymbarskiej \u201eOwocarni\u201d pod pozorem przewo\u017cenia owoc\u00f3w do szk\u00f3\u0142ek drzew owocowych i sad\u00f3w na folwark w Goduszy. Z pobytu partyzant\u00f3w na Cietniu zachowa\u0142o si\u0119 kilka fotografii zrobionych na tle altany partyzanckiej. Na jednej z nich utrwalono moment nas\u0142uchu radiowego (by\u0107 mo\u017ce wiadomo\u015bci o walcz\u0105cej Warszawie) w towarzystwie zakonnika ze szczyrzyckiego klasztoru. Przy altanie istnia\u0142 posterunek alarmowy z oficerem dy\u017curnym. 20 sierpnia cz\u0142onkowie oddzia\u0142u zostali poinformowani o pacyfikacji osiedla Podlesie pod \u015anie\u017cnic\u0105. W tym samym czasie nawi\u0105zano kontakt z patrolami oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich z Obwodu AK \u201eMurawa\u201d My\u015blenice, uzyskuj\u0105c informacje na temat niemieckich dzia\u0142a\u0144. Patrole \u201eTopora\u201d przeprowadzi\u0142y kilka akcji rozbrojenia niemieckich \u017co\u0142nierzy na drodze do Kasiny Wielkiej. 18 wrze\u015bnia oddzia\u0142 zosta\u0142 zaalarmowany, \u017ce Niemcy otaczaj\u0105c masyw Cietnia, prowadz\u0105c tyralier\u0119 od strony Gruszowa. Partyzanci znale\u017ali si\u0119 w potrzasku, poniewa\u017c pod drugiej stronie g\u00f3ry wr\u00f3g prowadzi\u0142 walk\u0119 z partyzantami Zgrupowania AK \u201eKamiennik\u201d. Pacyfikowane by\u0142y: Wi\u015bniowa i Lipnik, po\u0142o\u017cone pod masywami \u0141ysiny (891 m n.p.m.) i Kamiennika (827 m n.p.m.). Oddzia\u0142 \u201eTop\u00f3r\u201d zosta\u0142 podzielony na kilka grup, po nawi\u0105zaniu kontaktu ogniowego z Niemcami, wycofano si\u0119 po\u0142udniowozachodnimi zboczami Cietnia przez szos\u0119 Wierzbanowa-Wi\u015bniowa. Niemcy dotar\u0142szy na grzbiet masywu, odnale\u017ali pozosta\u0142o\u015bci po tymczasowych kwaterach. Altana zosta\u0142a wysadzona w powietrze. Przed rozpocz\u0119ciem ob\u0142awy Niemcy zatrzymali kilkudziesi\u0119ciu mieszka\u0144c\u00f3w Gruszowa w charakterze zak\u0142adnik\u00f3w. Po zako\u0144czonej akcji na samochody za\u0142adowano 40 os\u00f3b i przewieziono do wi\u0119zienia w My\u015blenicach. (\u2026) W tym czasie utworzono 1. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Podhala\u0144skich AK \u2013 \u017co\u0142nierze \u201eTopora\u201d zasilili I batalion podhala\u0144skiego pu\u0142ku. Pozostali do\u0142\u0105czyli do plac\u00f3wki ppor. Wiktora Lacha \u201eWilka\u201d. Jesieni\u0105 1944 r. dzia\u0142ali w oddziale odnotowywanym przez historyk\u00f3w jako \u201eWilk 2\u201d. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie na miejscu wysadzonej altany znajduje si\u0119 krzy\u017c partyzancki ustawiony przez kombatant\u00f3w ze Szczyrzyca w 1989 r. Na metalowej tabliczce mylnie zapisano, \u017ce w tym miejscu stacjonowa\u0142 OP AK \u201eWilk 2\u201d \u2013 w rzeczywisto\u015bci chodzi\u0142o o OP AK \u201eTop\u00f3r\u201d [s. 21-23].<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Nas\u0142uch stacji radiowych przez partyzant\u00f3w OP AK \u201eTop\u00f3r\u201d przed altan\u0105 na Cietniu. Sierpie\u0144-wrzesie\u0144 1944 r. Fot. ze zbior\u00f3w J. Krzewickiego [z: Szlak Armii Krajowej na Ziemi Limanowskiej<\/em>, red. P. Bukowiec, Limanowa 2020, s. 22]. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
\"Postaw

Je\u015bli podobaj\u0105 Ci si\u0119 publikowane tutaj tre\u015bci i chcesz wesprze\u0107 moj\u0105 prac\u0119,
mo\u017cesz postawi\u0107 mi wirtualn\u0105 kaw\u0119.
Mn\u00f3stwo serdeczno\u015bci!<\/i><\/b><\/a>

<\/center>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z oddzia\u0142em partyzanckim limanowskiego obwodu Armii Krajowej, a nast\u0119pnie 1. psp AK, funkcjonuj\u0105cym pod nazw\u0105 “Top\u00f3r” lub “Wilk II” i stacjonuj\u0105cym w tzw. altanie pod Cietniem, wi\u0105\u017ce si\u0119 do\u015b\u0107 ciekawa historia. Mianowicie, nie by\u0142o wcale rzecz\u0105 rzadk\u0105, \u017ce ci sami \u017co\u0142nierze Armii Krajowej tworzyli r\u00f3\u017cne jednostki w r\u00f3\u017cnych strukturach Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. W dotychczasowej literaturze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13777,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[219],"tags":[235,46,233],"class_list":{"0":"post-13775","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dawnosc","8":"tag-1-psp-ak","9":"tag-armia-krajowa","10":"tag-zajecia-terenowe","11":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13775","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13775"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13775\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19701,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13775\/revisions\/19701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}