{"id":16858,"date":"2023-07-10T13:13:57","date_gmt":"2023-07-10T11:13:57","guid":{"rendered":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=16858"},"modified":"2025-11-12T15:16:58","modified_gmt":"2025-11-12T14:16:58","slug":"cmentarz-wojenny-nr-4-w-grabiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=16858","title":{"rendered":"Cmentarz wojenny nr 4 w Grabiu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Projektowa\u0142 Du\u0161an Jurkovi\u010d. Rudolf Broch w swoim monumentalnym dziele z 1918 r. opisuje tak ten cmentarz: &#8220;Plac cmentarny otacza jak obronn\u0105 fortec\u0119, pot\u0119\u017cny wa\u0142 ziemny wybrukowany \u0142amanym kamieniem. W wystaj\u0105cym z obrysu kwadratu, tkwi furtka o g\u0142adkich \u015bcianach, pokryta stromym, ostro zw\u0119\u017caj\u0105cym si\u0119 daszkiem gontowym. Na jej osi, przy tylnej cz\u0119\u015bci ogrodzenia, wznosi si\u0119 budowla pomnikowa: nad szerokim kamiennym o\u0142tarzem, rozpo\u015bciera si\u0119 za\u0142amany pod \u015bmia\u0142ym k\u0105tem gontowy dach. W miejscu za\u0142amania ka\u017cde z jego czterech p\u00f3l d\u017awiga grup\u0119 trzech kamiennych krzy\u017cy, a wierzcho\u0142ek wie\u0144czy pot\u0119\u017cny, zadaszony pod k\u0105tem prostym drewniany krzy\u017c. Starannie obmurowane mogi\u0142y, zdobi\u0105 pi\u0119kne drewniane krzy\u017ce. Ich belkowania kryj\u0105 ma\u0142e, gontowe daszki&#8221;[1]. Oktawian Duda: &#8220;Obecnie formy element\u00f3w architektonicznych, znacznie odbiegaj\u0105 od pierwotnie zaprojektowanych. Og\u00f3lny stan cmentarza z\u0142y \u2013 ogrodzenie, o\u0142tarze, bramka wej\u015bciowa, kopiec i krzy\u017c centralny oraz wi\u0119kszo\u015b\u0107 krzy\u017cy nagrobnych \u2013 zniszczone b\u0105d\u017a znacznie zdewastowane&#8221;[2].<br \/>Cmentarz ma form\u0119 czterech k\u00f3\u0142 z wkomponowanym wewn\u0105trz kwadratem. Powierzchnia 1809 m2. W ka\u017cdym p\u00f3\u0142okr\u0119gu rozmieszczonych jest po jedena\u015bcie mogi\u0142. Na wprost wej\u015bcia w centralnej cz\u0119\u015bci jest sze\u015b\u0107 mogi\u0142. Po bokach wie\u017cy znajduje si\u0119 jeszcze po jedena\u015bcie mogi\u0142. Centralnym elementem cmentarza jest du\u017ca drewniana gontyna ob\u0142o\u017cona gontem umieszczona na kamiennej podmur\u00f3wce. Zwie\u0144czona du\u017cym drewnianym krzy\u017cem. Na ka\u017cdym boku daszku s\u0105 po trzy krzy\u017ce z daszkiem. Na kamiennej p\u0142ycie napis: <em>JE\u015aLI WA\u017bY\u0106 CHCECIE OFIARY TEJ WOJNY: \/ DO CHWA\u0141Y I HONORU NA DRUGIEJ SZALI \/ DO\u0141\u00d3\u017bCIE JESZCZE ODRODZON\u0104 DUSZ\u0118 NARODU \u2013 \/ A SZALA Z TYM CO UTRACONE Z \u0141ATWO\u015aCI\u0104 SI\u0118 UNIESIE!<\/em>. Na bocznej \u015bcianie jest tablica w j\u0119zyku niemieckim i polskim: Ten cmentarz wojenny nr 4 odnowiony zosta\u0142 w latach 1992-1995 przy wsp\u00f3\u0142pracy polsko-austriackiej, w szczeg\u00f3lno\u015bci z udzia\u0142em gminy Krempna i \u017co\u0142nierzy 54 Pu\u0142ku Obrony Kraju w Styrii. Na mogi\u0142ach drewniane krzy\u017ce jedno i dwuramienne. Kryte s\u0105 daszkiem, a w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci posiadaj\u0105 metalowe tabliczki. Mi\u0119dzy tymi ma\u0142ymi krzy\u017cami s\u0105 cztery du\u017ce po ka\u017cdym na stron\u0119. Ka\u017cdy posiada tabliczk\u0119 w j\u0119zyku niemieckim z nast\u0119puj\u0105cymi napisami: <em>WIERNI PRZYSI\u0118DZE, WIERNI MI\u0141O\u015aCI OJCZYZNY, POBUDZENI GNIEWEM STALI\u015aMY SI\u0118 \u017bO\u0141NIERZAMI I ZWYCI\u0118ZCAMI. \/ PE\u0141NA WDZI\u0118CZNO\u015aCI I DUMY UWOLNIONA OJCZYZNA PAMI\u0118TA O SWOICH WIERNYCH BOHATERSKICH SYNACH. \/ B\u00d3G ZLITOWA\u0141 SI\u0118 NAD NADMIAREM NASZYCH OFIAR I POZWOLI\u0141 WZEJ\u015a\u0106 NAD NASZYMI GROBAMI S\u0141O\u0143CU ZWYCI\u0118STWA. \/ ZATRZYMAJCIE SI\u0118! MO\u017bE W\u015aR\u00d3D NAS JEST KTO\u015a, KTO BY\u0141 WAM MI\u0141Y!<\/em>. Na cmentarzu spoczywa 141 \u017co\u0142nierzy. Wiadomo o 14 \u017co\u0142nierzach austro-w\u0119gierskich, 1 \u017co\u0142nierzu rosyjskim i 126 \u017co\u0142nierzach o nieznanej przynale\u017cno\u015bci armijnej. Z imienia i nazwiska znanych jest 13 \u017co\u0142nierzy austro-w\u0119gierskich i 1 \u017co\u0142nierz rosyjski.<br \/>Rudolf Broch: og\u00f3\u0142em &#8211; 53 mogi\u0142y masowe i 53 mogi\u0142y pojedyncze[1, 3]. Oktawian Duda: og\u00f3\u0142em &#8211; 31 mogi\u0142 zbiorowych i 51 mogi\u0142 pojedynczych[2].<br \/>[1] R. Broch, <em>Zachodniogalicyjskie groby bohater\u00f3w z lat wojny \u015bwiatowej 1914-1915<\/em>, przek\u0142ad filologiczny H. Sznytka, oprac., wst\u0119p i przypisy J. J. P. Drogomir, Tarn\u00f3w 1996, s. 72.<br \/>[2] O. Duda, <em>Cmentarze I wojny \u015bwiatowej w Galicji Zachodniej<\/em>, Warszawa 1995, s. 108-109.<br \/>[3] J. J. P. Drogomir, <em>Polegli w Galicji Zachodniej 1914-15<\/em>, Tarn\u00f3w 1999, s. 210-211.<\/p>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n<center><a href=\"https:\/\/buycoffee.to\/pan-dede\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/buycoffee.to\/static\/img\/share\/share-button-dark.png\" style=\"width: 156px; height: 40px\" alt=\"Postaw mi kaw\u0119 na buycoffee.to\"\/><br \/><br \/><b>Je\u015bli podobaj\u0105 Ci si\u0119 publikowane tutaj tre\u015bci i chcesz wesprze\u0107 moj\u0105 prac\u0119, <br \/>mo\u017cesz postawi\u0107 mi wirtualn\u0105 kaw\u0119. <br \/><i>Mn\u00f3stwo serdeczno\u015bci!<\/i><\/b><\/a><br \/><br \/><\/center>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Projektowa\u0142 Du\u0161an Jurkovi\u010d. Rudolf Broch w swoim monumentalnym dziele z 1918 r. opisuje tak ten cmentarz: &#8220;Plac cmentarny otacza jak obronn\u0105 fortec\u0119, pot\u0119\u017cny wa\u0142 ziemny wybrukowany \u0142amanym kamieniem. W wystaj\u0105cym z obrysu kwadratu, tkwi furtka o g\u0142adkich \u015bcianach, pokryta stromym, ostro zw\u0119\u017caj\u0105cym si\u0119 daszkiem gontowym. Na jej osi, przy tylnej cz\u0119\u015bci ogrodzenia, wznosi si\u0119 budowla [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16917,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[180],"tags":[76,152,118],"class_list":["post-16858","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-sepulcrum","tag-beskid-niski","tag-cmentarze-wojenne","tag-dusan-jurkovic","czr-hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16858"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19681,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16858\/revisions\/19681"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}