{"id":17074,"date":"2023-07-12T13:30:24","date_gmt":"2023-07-12T11:30:24","guid":{"rendered":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=17074"},"modified":"2026-03-13T12:49:28","modified_gmt":"2026-03-13T11:49:28","slug":"cmentarz-wojenny-nr-303-w-rajbrocie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=17074","title":{"rendered":"Cmentarz wojenny nr 303 w Rajbrocie"},"content":{"rendered":"\n<p>Autorem projektu jest wiede\u0144ski architekt Franz Stark, b\u0119d\u0105cy w\u00f3wczas, w 1915 r., porucznikiem w stanie spoczynku. Nadz\u00f3r na budow\u0105 powierzono pochodz\u0105cemu z Moraw Stefanowi Koloschkowi. G\u0142\u00f3wne prace przy budowie wykonali je\u0144cy w\u0142oscy, rosyjscy i okoliczni mieszka\u0144cy. Ci ostatni zajmowali si\u0119 zwo\u017ceniem kamieni, je\u0144cy w\u0142oscy pracami kamieniarskim, rosyjscy &#8211; ciesielskimi. Pochowano tutaj \u017co\u0142nierzy armii rosyjskiej, austro-w\u0119gierskiej i pruskiej, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w walkach na okolicznych terenach w dn. 6-12 XII 1914 r. w czasie tzw. operacji limanowsko-\u0142apanowskiej. Wojska rosyjskie zaj\u0119\u0142y Rajbrot i okoliczne tereny ju\u017c 11 XI 1914 r.: &#8220;Zjawiaj\u0105 si\u0119 Moskale, kt\u00f3rzy jak mrowie zajmuj\u0105 na kwatery wszystkie niemal domy&#8221;. Wojska austro-w\u0119gierskie i pruskie zna\u0142y do\u015b\u0107 dobrze zamiary przeciwnika, gdy\u017c mieli dobre rozpoznanie (m.in. lotnicze) i postanowili zaatakowa\u0107 ich z boku. Bitwa ta zako\u0144czy\u0142a si\u0119 zwyci\u0119stwem, kt\u00f3re podnios\u0142o morale wojska austro-w\u0119gierskich. Jest to cmentarz okr\u0119gu IX Bochnia, bardzo starannie wykonany i dobrze utrzymany. Ju\u017c w samym za\u0142o\u017ceniu mia\u0142 to by\u0107 cmentarz reprezentacyjny, na budow\u0119 kt\u00f3rego nie szcz\u0119dzono si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, mimo \u017ce budowany by\u0142 w ci\u0119\u017ckich wojennych czasach. Do jego budowy przy\u0142o\u017cono tak wielk\u0105 uwag\u0119, gdy\u017c pochowano tutaj r\u00f3wnie\u017c niemieckich sprzymierze\u0144c\u00f3w wojsk austro-w\u0119gierskich. Na cmentarzu, w 36 zbiorowych i 12 pojedynczych grobach, pochowano \u0142\u0105cznie 538 \u017co\u0142nierzy, w tej liczbie: 56 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej z 24. i 29. batalionu strzelc\u00f3w polowych oraz 33. i 35. pu\u0142ku piechoty landwery, 179 \u017co\u0142nierzy armii niemieckiej z 217., 218., 219. i 220. pruskiego rezerwowego pu\u0142ku piechoty, 3. pruskiego rezerwowego batalionu strzelc\u00f3w, 19., 130., 131., 141., 171., 189., 198., 296. pruskiego rezerwowego batalionu strzelc\u00f3w, 47. pruskiej kompanii pionier\u00f3w oraz 303 \u017co\u0142nierzy armii rosyjskiej. Zidentyfikowano 202 \u017co\u0142nierzy. Wszystkie walcz\u0105ce tutaj armie by\u0142y wielonarodowo\u015bciowe. Walczyli w nich r\u00f3wnie\u017c Polacy, w r\u00f3\u017cnych armiach, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c przeciwko sobie. Na zachodniej \u015bcianie cmentarza, na przed\u0142u\u017ceniu osi brama wej\u015bciowa &#8211; kolumna, znajduje si\u0119 pomnikowa \u015bciana z niewielkim kamiennym krzy\u017cem na ma\u0142ym cokole. Na \u015bcianie tej znajdowa\u0142 si\u0119 napis w j\u0119zyku niemieckim: <em>In die Unsterblichkeit f\u00fchrt das Tor des Todes die Treuen<\/em>, kt\u00f3ry w wolnym t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk polski brzmia\u0142: <em>Brama \u015bmierci prowadzi wiernych ku nie\u015bmiertelno\u015bci<\/em>, niestety uleg\u0142 on zniszczeniu. Warto obej\u015b\u0107 cmentarz i zobaczy\u0107 \u015bcian\u0119 od ty\u0142u. Znajduje si\u0119 na niej cz\u0119\u015bciowo zachowany do dzisiaj napis z 1924 r.: <em>ERRI__TET \/ TREUEMGEDENKEN \/ IN DIE KAMERADEN \/ VON DER IX ARMEE \/ 19 \/ 24<\/em> [pol. <em>POBUDOWANY \/ POMNIK PAMI\u0118CI \/ KOLEGOM \/ Z IX ARMII \/ 19 \/ 24<\/em>].<\/p>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n<center><a href=\"https:\/\/buycoffee.to\/pan-dede\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/buycoffee.to\/static\/img\/share\/share-button-dark.png\" style=\"width: 156px; height: 40px\" alt=\"Postaw mi kaw\u0119 na buycoffee.to\"\/><br \/><br \/><b>Je\u015bli podobaj\u0105 Ci si\u0119 publikowane tutaj tre\u015bci i chcesz wesprze\u0107 moj\u0105 prac\u0119, <br \/>mo\u017cesz postawi\u0107 mi wirtualn\u0105 kaw\u0119. <br \/><i>Mn\u00f3stwo serdeczno\u015bci!<\/i><\/b><\/a><br \/><br \/><\/center>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autorem projektu jest wiede\u0144ski architekt Franz Stark, b\u0119d\u0105cy w\u00f3wczas, w 1915 r., porucznikiem w stanie spoczynku. Nadz\u00f3r na budow\u0105 powierzono pochodz\u0105cemu z Moraw Stefanowi Koloschkowi. G\u0142\u00f3wne prace przy budowie wykonali je\u0144cy w\u0142oscy, rosyjscy i okoliczni mieszka\u0144cy. Ci ostatni zajmowali si\u0119 zwo\u017ceniem kamieni, je\u0144cy w\u0142oscy pracami kamieniarskim, rosyjscy &#8211; ciesielskimi. Pochowano tutaj \u017co\u0142nierzy armii rosyjskiej, austro-w\u0119gierskiej [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[219,180],"tags":[152],"class_list":{"0":"post-17074","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dawnosc","8":"category-sepulcrum","9":"tag-cmentarze-wojenne","10":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17074"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17074\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19913,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17074\/revisions\/19913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}