{"id":6159,"date":"2019-06-20T23:45:11","date_gmt":"2019-06-20T21:45:11","guid":{"rendered":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=6159"},"modified":"2024-08-03T13:24:22","modified_gmt":"2024-08-03T11:24:22","slug":"najwyzej-polozony-cmentarz-wojenny-w-galicji-zachodniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/?p=6159","title":{"rendered":"Najwy\u017cej po\u0142o\u017cony cmentarz wojenny w Galicji Zachodniej &#8211; nr 58 na Przys\u0142upie (Magurze Ma\u0142astowskiej)"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"749\" src=\"https:\/\/dariuszdylag.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/58-59-przyslup-blad-1024x749.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6904\" srcset=\"https:\/\/dariuszdylag.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/58-59-przyslup-blad-1024x749.jpg 1024w, https:\/\/dariuszdylag.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/58-59-przyslup-blad-300x219.jpg 300w, https:\/\/dariuszdylag.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/58-59-przyslup-blad-768x562.jpg 768w, https:\/\/dariuszdylag.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/58-59-przyslup-blad.jpg 1276w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> R. Broch, H. Hauptmann, <em>Die westgalizischen Heldengr\u00e4ber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915<\/em>, Wien 1918, s. 40. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Za Oktawianem Dud\u0105 (<em>Cmentarze I wojny \u015bwiatowej w Galicji Zachodniej 1914-1918<\/em>, Warszawa 1995, s. 124) przytaczam opis cmentarza nr 58, projektu Du\u0161ana Jurkovi\u010da, po\u0142o\u017conego w odleg\u0142o\u015bci niewiele ponad sto metr\u00f3w od zrytego okopami z czas\u00f3w Wielkiej Wojny wierzcho\u0142ka Magury Ma\u0142astowskiej: &#8220;Na planie dwu przenikaj\u0105cych si\u0119 prostok\u0105t\u00f3w. Ogrodzony kamiennym murem poligonalnym z otwartym wej\u015bciem na osi za\u0142o\u017cenia od strony po\u0142udniowo-zachodniej. W g\u0142\u0119bi, na tej\u017ce osi, przy tylnym murze wysoki kamienny pomnik w kszta\u0142cie stosu kamieni z dwiema tablicami inskrypcyjnymi, pierwotnie zwie\u0144czony kamiennym r\u00f3wnoramiennym krzy\u017cem. Uk\u0142ad grob\u00f3w rz\u0119dowy, prostopad\u0142y do osi za\u0142o\u017cenia. Groby uj\u0119te w kamienne obramowania. Nagrobki: drewniane krzy\u017ce z belek jedno- i dwuramienne z prostok\u0105tnymi tabliczkami w formie uproszczonych kartuszy, podwieszone pod skrzy\u017cowaniem ramion, nad nimi daszki okapowe. Cmentarz zosta\u0142 zrealizowany wg uproszczonego projektu, odbiegaj\u0105cego znacznie od pierwowzoru, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do pomnika centralnego i bramki wej\u015bciowej. W 10 grobach zbiorowych i 28 pojedynczych mogi\u0142ach pochowano 64 \u017co\u0142nierzy austro-w\u0119gierskich i 72 rosyjskich, poleg\u0142ych w okresie od stycznia do maja 1915 r.&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Od tego cmentarza zacz\u0119\u0142a si\u0119 mozolna praca <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Romana Frodymy (otwiera si\u0119 na nowej zak\u0142adce)\" href=\"https:\/\/dariuszdylag.pl\/wp-content\/gallery\/2016-fred\/fred1.jpg\" target=\"_blank\">Romana Frodymy<\/a>, autora wydanego w 1985 r. przez SKPB Warszawa przewodnika &#8220;Cmentarze wojskowe z okresu I wojny \u015bwiatowej w rejonie Beskidu Niskiego i Pog\u00f3rza&#8221;, kt\u00f3ry przez lata by\u0142 dla nas jednym z niewielu \u017ar\u00f3de\u0142 informacji. Tak o tym sam napisa\u0142 by\u0142 (<em>Cmentarze z I wojny \u015bwiatowej. Gaw\u0119da przewodnicka<\/em>, Krosno 2015, s. 184): &#8220;Ten cmentarz dla mnie ma te\u017c szczeg\u00f3lne znaczenie. Zobaczy\u0142em go po raz pierwszy przed wielu laty ok. godziny 23, gdy zm\u0119czony d\u0142ugim marszem z Grybowa dotar\u0142em w to miejsce przy szalej\u0105cej na dobre nocnej burzy. Obawiaj\u0105c si\u0119 piorun\u00f3w, schroni\u0142em si\u0119 w\u015br\u00f3d zaro\u015bli poni\u017cej szczytu. B\u0142yskawice o\u015bwietla\u0142y poszarpane wiatrem buki, a krzy\u017ce nagrobne w blaskach tuli\u0142y si\u0119 do nich. Kolejne grzmoty i b\u0142yski tworzy\u0142y niesamowit\u0105 sceneri\u0119, wytworzon\u0105 przez przyrod\u0119, a zmieszan\u0105 z histori\u0105. Odczytana nieudolnie inskrypcja spot\u0119gowa\u0142a wra\u017cenie. To w\u0142a\u015bnie wtedy ugruntowa\u0142em swoje postanowienie, \u017ce trzeba zabra\u0107 si\u0119 za opisy tych wojennych pami\u0105tek.&#8221; Oto ta inskrypcja: DIES IST DAS HEIL DAS DIESER KRIEG \/ UNS BOT AUS TAUSEND UNGEAHNTEN QUELLEN STIEGEN \/ UNS KR\u00c4FTE AUF IN AUGENBLICK DER NOT \/ LASST DIE BEW\u00c4HRTEN NIMMER MEHR VERSIEGEN \/ UND WELTEN FR\u00dcHLING BL\u00dcHT AUS UNSEREM TODT &#8211; Oto wybawienie, kt\u00f3re przynios\u0142a nam wojna: z tysi\u0119cy niespodzianych \u017ar\u00f3de\u0142  w chwili potrzeby si\u0142y nam uros\u0142y. Oby nigdy nie wysch\u0142y te \u017ar\u00f3d\u0142a sprawdzone, a z \u015bmierci naszej wiosna rozkwit\u0142a nad \u015bwiatem. ngg_shortcode_0_placeholder <\/p>\n\n\n\n<p>W latach 2010-2016 zosta\u0142 odbudowany si\u0142ami spo\u0142ecznymi przez cz\u0142onk\u00f3w i wolontariuszy dw\u00f3ch stowarzysze\u0144 \u2013 Magurycz i Przyjaci\u00f3\u0142 Nowicy \u2013 z laureatem Grand Prix Europa Nostra w kategorii ochrona dziedzictwa kulturowego Szymonem Modrzejewskim na czele, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 porz\u0105dkowaniem i rekonstrukcj\u0105 cmentarzy wszystkich wyzna\u0144 oraz innych zabytk\u00f3w kultury materialnej na obszarze Bieszczad\u00f3w, Beskidu Niskiego, G\u00f3r Sanocko-Turcza\u0144skich, Roztocza i Ukrainy zachodniej. Oto dzisiejsza galeria zdj\u0119\u0107:  ngg_shortcode_1_placeholder<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Za Oktawianem Dud\u0105 (Cmentarze I wojny \u015bwiatowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Warszawa 1995, s. 124) przytaczam opis cmentarza nr 58, projektu Du\u0161ana Jurkovi\u010da, po\u0142o\u017conego w odleg\u0142o\u015bci niewiele ponad sto metr\u00f3w od zrytego okopami z czas\u00f3w Wielkiej Wojny wierzcho\u0142ka Magury Ma\u0142astowskiej: &#8220;Na planie dwu przenikaj\u0105cych si\u0119 prostok\u0105t\u00f3w. Ogrodzony kamiennym murem poligonalnym z otwartym wej\u015bciem na osi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6160,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[219,180],"tags":[76,152,121,78],"class_list":{"0":"post-6159","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dawnosc","8":"category-sepulcrum","9":"tag-beskid-niski","10":"tag-cmentarze-wojenne","11":"tag-galicja","12":"tag-wielka-wojna","13":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6159"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18620,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6159\/revisions\/18620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dariuszdylag.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}