Koniec dawności

Karpackie środowisko kulturowe (historyczne)


Cmentarz wojenny w Rajczy

W 1914 r. Władysław Lubomirski sprzedał Rajczę Karolowi Stefanowi Habsburgowi z Żywca, a ten w 1916 r. przekazał pałac w Rajczy na cele sanatoryjno-szpitalne dla rannych i chorych żołnierzy monarchii austro-węgierskiej. Z tego okresu powstała na cmentarzu parafialnym w Rajczy kwatera wojenna z kilkudziesięcioma krzyżami żeliwnymi, proj. Gustava Ludwiga, odlanymi […]


Fort “Wędrowiec”

Węgierska Górka była ważnym miejscem oporu podczas polskiej kampanii obronnej 1939 r. Wybór miejsca dla lokalizacji rygla obronnego w Węgierskiej Górce był podyktowany dogodnymi warunkami terenowymi. Uznano, iż wybudowanie go w tym miejscu najlepiej zablokuje tę część południowej granicy Polski. Budowa fortów obronnych miała uniemożliwić przedostanie się wojsk niemieckich i […]


Szlakiem Jagody i Jego unikatowego filmu z 1944 roku

Inż. Tadeusz Franiszyn, ps. Jagoda, został zaprzysiężony jako żołnierz Armii Krajowej w grudniu 1942 r. Przysięgę składał na ręce Tadeusza Kota, ps. Korab, szefa Biura Informacji i Propagandy Krakowskiego Okręgu Armii Krajowej. W BIP AK współpracował m.in. z Zofią Rosiek z d. Kupiec, ps. Teresa, Ireną Porzycką, ps. Krystyna, jak […]


W Pieninach… Śladem Króla Polskich Przewodników

Chodzi oczywiście o Franciszka Szydlaka, urodzonego 17 sierpnia 1925 r. w Niedzicy spiskiego górala, mistrza gawędy i długoletniego przewodnika po niedzickim zamku. Pamiętał nie tylko ostatnich właścicieli, ale również wiele ciekawych historii. Gdy 27 XII 1990 r. przechodził na zasłużoną emeryturę, prof. Tadeusz Jaroszewski wręczył mu odznakę Stowarzyszenia Historyków Sztuki […]


Błędy w internetowej tzw. encyklopedii, dotyczące Myślenickiego Obwodu Armii Krajowej “Murawa”

W tzw. wolnej encyklopedii Wikipedia, pod hasłem “Obwód Murawa Armii Krajowej”, znajdują się niepełne (np. brak danych o jednostkach myślenickiego Obwodu Armii Krajowej z rejonu Myślenic, Zawady czy Lubnia i Pcimia), bazujące na kilku wybranych źródłach – wyszczególnionych w przypisach, choć poniżej wymieniono literaturę, z której niestety autorzy o pseudonimach […]


Niemieccy zbrodniarze z kompanii karnej SS Matingena osaczeni przez patrol AK por. Lisowskiego w szałasie na Wierzbanowskiej Górze – rekonstrukcja

Kompania karna SS Matingena (niem. SS-Kampfgruppe Jagdkommando Matingen) została sformowana z wytypowanych przez Sąd SS i Policji w Krakowie 250. przestępców (w większości byli to esesmani z 3. Dywizji Pancernej SS “Totenkopf” oraz 4. Dywizji Grenadierów Pancernych SS “Polizei”). Ostatecznie z ok. 180 skazańców utworzono rzeczone Jagdkommando i podporządkowano II […]


Cmentarz wojenny nr 386 na krakowskim Cmentarzu Podgórskim

Jest to niewielka obecnie kwatera na nowym Cmentarzu Podgórskim, a znajduje się w południowej jego części, po lewej stronie głównej alei (obecna kwatera nr XI). Cmentarz projektował Hans Mayr, ale z jego oryginalnego projektu nie zachowało się prawie nic. W 1918 r. cmentarz przebudowano, groby skomasowano i zmniejszono jego obszar […]


Śladem oddziału partyzanckiego AK “Topór-Wilk II” w Beskidzie Myślenickim i Limanowskim

Z oddziałem partyzanckim limanowskiego obwodu Armii Krajowej, a następnie 1. psp AK, funkcjonującym pod nazwą “Topór” lub “Wilk II” i stacjonującym w tzw. altanie pod Cietniem, wiąże się dość ciekawa historia. Mianowicie, nie było wcale rzeczą rzadką, że ci sami żołnierze Armii Krajowej tworzyli różne jednostki w różnych strukturach Polskiego […]